It-teatru u l-komunit脿 : il-funzjoni so膵jo-politika ta' l-azzjoni drammatika f'Malta fir-tieni nofs tas-seklu g魔oxrin

Abstract

L-g魔oti tat-Premju Nobelghal-Letteratura lis-satirista anarkiku Dario Fo fl-1997 seddaq it-tendenzi radikali Ii jinfunnaw sferi s魔ah tat-teatru kontemporanju, fid-dawl tas semjolo摹ija Ii tinteressa r-relazzjoni bejn l-atturi u l-pubbliku. Fil-摹jullar minn Milan hemm il-konvergenza tal-kwalitajiet kollha, imqar sovversivi, Ii jinstigaw l-att teatrali f'sens politiku, mimli mistoqsijiet dwar id-dinamika tal-poter fil-qafas komunitatju. Hemm letteratura Ewro-Amerikana estensiva li tanalizza l-prattika tat-teatm fil kuntest spe膵fiku ta' so膵jeta' sensibilizzata, bis-sa魔魔a ta' pro膵ess evoluttiv li jwessa' I-idea tal kultura u jag魔tiha dimensjoni aktar demokratika, bil-pre偶enza ta膵-膵ittadini b魔ala msie魔ba le摹ittimi fi spettakli Ii jorbtu mar-realta immedjata ta' 魔ajjtihom. Dan ix-xog魔ol hu ba偶at fuq il-kritetji tat-teatru bhala espressjoni Ii tirrevedi u tirrazzjonalizza r relazzjoni bejn L-atturi u L-pubbliku: it-teatm hu mifhum b魔ala strument g魔all anali偶i rigoru偶a ta' so膵jeta' s魔i魔a, bil-kontradizzjonijiet u l-kunflitti kollha tag魔ha: Minn魔abba f'hekk, l-ist魔arri摹 tieg魔i kellu jisseddaq bil-kontenut ta' dixxiplini konnessi: mill-istorja sas-soqologija, mill-politika tax-xellug sa l-etnografija, mir-ritwal religju偶: sal-kami val, mill pedago摹ija tal-Iiberazzjoni kif ipproponewha w魔ud b魔al Illlich u Freire sat-teknika Brechtjana li fetf魔et it-triq glial sensiela s魔i魔a ta' esperimenti Ii raw fit-teatru -ispirazzjoni g魔al militanza intellettwali favur komunitajiet dominati, sottomessi u oppressi. Fix-xoghol li qed ikun ipprezentat havm, l-epistemolo摹ija dwar it-teatru hi ba偶ata fuq il-punti kru膵jali avanzati mill-avangwardja kontemporanja, kif proposta minn Meyerhold, Piscator, Brecht, Artaud, Grotowski, Barba, Fo, McGrath u Boal, fost olirajn. L-ewwel erba' kapitli jiffukaw espressament fuq l-ideologija teatrali Ii tikkuntrasta mat-te偶i Aristotelika ta' l-empatija u l-katarsi. F'dan il-kuntest, l-esperjenza teatrika ssir amalgamazzjoni " ta' komponenti interattivi, fosthom dawk so膵jalment problemati膵i jew li jisfidaw il-valuri tal-kon enzjoni. L-objettiv ewlieni jindirizza l-funzjoni so膵jo-kulturali tat-teatru b魔ala agent trasfonnattiv, li jipprovoka djalettika li tirrispondi g魔ar-realta' komunitatja.