Mistiednin distinti, kollegi u studenti. Novembru dejjem hu xahar b鈥檚inifikat spe膵jali g魔all-Universit脿 ta鈥� Malta. It-22 ta鈥� dan ix-xahar hi d-data tal-Fondazzjoni meta fl-1769 il-Granmastru Pinto 魔are摹 id-digriet li bih stabbilixxa lill-Universit脿 biex hi tkun tista鈥� ssib postha mal-universitajiet l-o魔ra fl-Ewropa. Anke l-Collegium Melitense, il-korp intellettwali prekursur tal-Universit脿, ukoll kien 摹ie stabbilit mill-Papa Girgor XIII fit-12 ta鈥� Novembru mija u sebg魔a u sebg魔in sena qabel fl-1592. Hu proprju g魔alhekk ukoll illi l-Universit脿 ti膵膵elebra mal-istudenti tag魔ha l-gradwazzjonijiet f鈥檇an ix-xahar.
Qeg魔din niltaqg魔u llum hawnhekk, fis-sede storika tal-Universit脿 u proprju f鈥檇in is-sala spe膵jali u partikolari sabiex in摹ibu fit-tmiem i膵-膵elebrazzjonijiet li bdejna s-sena l-o魔ra li jfakkru l-250 anniversarju mit-twaqqif tag魔ha. G魔al dan il-g魔an, kif smajtu di摹脿 iktar kmieni l-lejla, ppublikajna ktieb, li nistidinkom taqraw u tixtarru u spe膵jalment tgawdu r-ritratti spettakolari li fih. Dawn ir-ritratti juru xi ambjenti fi偶i膵i u nies li g魔amlu parti mill-Universit脿 tag魔na matul is-snin permezz ta鈥� vi偶wali li x鈥檃ktarx ma rajtux qabel.
Illum ukoll se nvaraw il-摹ibsoteka, grupp ta鈥� artefatti importanti 魔afna mag魔mulin mill-gypsum, proprjet脿 prezzju偶a tal-Universit脿: dawn l-artefatti kienu di摹脿 jokkupaw postijiet f鈥檇an il-bini imma issa 摹ew irran摹ati u organizzati b鈥檓anjiera esperta u verament attrajenti fi spazju li 摹ie ppreparat fil-foyer tal-Aula Prima. Dan ix-xog魔ol sar ta魔t id-direzzjoni tal-Professur Keith Sciberras, id-delegat tieg魔i g魔all-kura tal-beni artisti膵i tal-Universit脿, li nixtieq nirringrazzja g魔all-entu偶ja偶mu u l-ener摹ija li ju偶a biex tana dan ir-ri偶ultat. Nistidinkom titilg魔u taraw il-摹ibsoteka iktar tard illejla.
Qeg魔din ukoll nift魔u formalment din is-sala, l-Aula Magna, li kif qed taraw 摹iet irran摹ata u msebb魔a b鈥檓anjiera konsiderevoli li tirrispetta l-kuntest storiku ta鈥� dan il-bini, il-kampus tal-Belt, li hu s-sit an膵estrali tal-Universit脿 ta鈥� Malta. G魔al dan ix-xog魔ol nixtieq nirringrazzja lill-Perit Christopher Spiteri u lin-nies fid-direttorat tieg魔u.
G魔al ftit nies hawn 摹ew, 偶gur li l-Aula Magna 摹摹ib memorji partikolari. Jien niftakar l-a魔魔ar e偶ami li kont g魔amilt hawnhekk li kien sar biex min imur tajjeb fih jing魔ata scholarship 魔alli jkun jista鈥� jistudja fl-Universit脿 ming魔ajr ma j魔allas. Iva, f鈥檇ak i偶-偶mien, biex wie魔ed jistudja fl-Universit脿, ried i魔allas mi偶ata. Niftakar li ma kontx 魔ri摹t fer魔an mill-Aula dakinhar g魔ax 魔sibt li kont we魔ilt; imma fil-fatt wara sibt li kont g魔addejt u kont irba魔t l-ischolarship. Min jaf kontx inkun qed inkellimkom il-lejla minn dan il-podium li kieku fil-fatt we魔ilt minn dak l-e偶ami?
Fis-sena 1970 kienu tne魔魔ew il-mi偶ati u, snin wara, l-istudenti bdew fil-fatt, anke jing魔ataw stipendji. Kultant tisma鈥� lil min jg魔id li l-miljuni li l-Gvern jonfoq fuq l-istipendji jkunu minfuqa a魔jar li kieku kellhom jg魔addu g魔and l-Universit脿 sabiex bihom issir iktar ri膵erka, jew ti摹i irran摹ata l-infrastruttura u l-binjiet tag魔ha e膵膵. 臓ie li sibt lili nnifsi na魔seb b鈥檇an il-mod. F鈥檓umenti b魔al dawn, ikolli nistqarr li nkun insejt g魔al kollox l-ansjet脿 ta鈥� dak i偶-偶ag魔偶ug魔 li kien g魔amel l-e偶ami tal-ischolarship f鈥檇in is-sala u 魔aseb li we魔el. Missier dak i偶-偶g魔a偶ug魔 dakinhar kien ming魔ajr xog魔ol u ma kienx se jkun fa膵li li ibnu jitg魔allem ming魔ajr ma j魔allas. Illum nirrealizza li l-politika tal-istat Malti, im魔addna minn amministrazzjoni wara l-o魔ra, kienet intelli摹enti meta dde膵idiet li tid魔ol g魔al din in-nefqa u tmantniha g魔al dawn is-snin b魔ala investiment serju fir-ri偶orsa umana li hi l-iktar asset prezzjuz li g魔andu pajji偶na, sprovvist kif inhu minn ri偶orsi o魔ra li wie魔ed isib f鈥檔azzjonijiet o魔ra ikbar u iktar sinjuri minna.
Qeg魔din illejla pre偶enti f鈥檇in is-sala g魔al din l-okka偶joni, numru limitat 魔afna ta鈥� nies, b鈥檞i膵膵na mg魔otti bil-maskri u mbeg魔din minn xulxin g魔aliex il-virus tal-COVID-19 hekk qed jisforzana. Qeg魔din ng魔ixu f鈥檇inja surreali fejn l-att ta鈥� mer魔ba u akkoljenza li Homo sapiens, uniku fost l-ispe膵i, ivvinta, 膵jo猫, li tie魔u b鈥檌dejn dak li jkun, 摹ie pprojbit u kwa偶i qed jitqies b魔ala att ta鈥� aggressjoni. Il-pala ta鈥� idejn in-nies qeg魔din nivvi偶jonawha b魔ala bejta fejn jg魔ixu biljuni ta鈥� mikrobi u organi偶mi malinni, fosthom il-COVID-19, lesti li jibdlu posthom minn id g魔all-o魔ra, biex ixerrdu l-mard. Mnalla li l-kimika pprovditilna l-alko魔ol li joqtol u jisterilizza. Min jaf jekk la darba no魔or摹u minn dan l-g魔elt, in魔ossuniex komdi u siguri biex ner摹g魔u nibdew nie魔du b鈥檌dejn xulxin? Hu minnu li l-kuntatt tal-idejn imexxi l-infezzjonijiet, u mhux biss tal-coronavirus, imma jservi ukoll biex jg魔addi messa摹摹 intimu u uman li l-g魔ajnejn u l-kliem mhux kapa膵i jag魔mlu bl-istess mod u intensit脿.
L-istess jg魔odd g魔al bidla o魔ra radikali li l-COVID-19 sforza fuqna: il-komunikazzjoni virtwali. Ma kontx nemmen li ta鈥� sebg魔in sena kont se jkun qed ng魔allem permezz ta鈥� kamera ta鈥� kompjuter f鈥檏amra wa魔di u bl-istudenti 鈥檒-bog魔od minni. Wara iktar minn nofs seklu ta鈥� tag魔lim fejn tara, tisma鈥�, tistaqsi, kultant ixxarrab u wara tixxotta lill-istudenti li jkollok quddiemek, kien se jasal dan il-waqt. Filwaqt li nemmen fermament li l-mezzi ta鈥� tag魔lim virtwali g魔andhom posthom fl-edukazzjoni f鈥檏ull livell, alla魔ares il-COVID-19 jirnexxilu jkessa魔 l-entu偶ja偶mu li g魔andhom il-letturi tal-Universit脿 u l-istudenti tag魔na g魔at-tag魔lim fil-lecture room. Dan anki g魔aliex, kif dejjem nis魔aq, l-edukazzjoni universitarja te魔tie摹 il-kuntatt bejn l-istudenti nfushom li minnu jitg魔allmu l-arti tal-komunikazzjoni, tal-konvivenza, tat-team work, u 魔afna 魔iliet o魔ra li jg魔inuhom jimmaturaw.
Jiena 膵ert li 魔amsin sena o魔ra, l-Universit脿 se tidde膵iedi li torganizza t-tliet mitt sena mit-twaqqif tag魔ha. Nispera li dakinhar, Triq Merkanti u Triq San Pawl ma jkunux g魔adhom mimlijin storbju minn 魔sejjes tal-magni diesel u petrol tal-karozzi u trakkijiet g魔aliex dawn l-in摹enji jkunu kollha 摹ew elettrifikati. Nispera i偶da li f鈥檇in il-binja u f鈥橳al-Qroqq, fost o魔rajn, jkun g魔adhom jinstemg魔u l-il魔na ta鈥� studenti u letturi jiddiskutu u jikkustinjaw bejniethom fuq kif g魔andek issolvi dik il-problema jew kif iddur ma鈥� dik id-diffikult脿. Nispera li studenti, professuri u ri膵erkaturi fl-universitajiet kollha tad-dinja, u spe膵jalment dawk fl-Ewropa, ikunu g魔adhom jitkellmu 膵ar u ming魔ajr xkiel fuq kwalunkwe su摹摹ett li jidhrilhom li jkun me魔tie摹 ji摹i diskuss jew studjat jew irri膵erkat.
Il-biera魔 ipparte膵ipajt b鈥檓od virtwali ma鈥� 鈥檒 fuq minn 700 parte膵ipant g魔all-Konferenza tal-Ministri tal-EHEA, il-European Higher Education Area, il-21 wa魔da, organizzata mill-ministeru tal-edukazzjoni Taljan f鈥橰uma. Minn dawn il-konferenzi, li jsiru kull sentejn, 魔are摹 il-ftehim imsejja魔 il-Pro膵ess ta鈥� Bolonja. Il-Pro膵ess ta鈥� Bolonja kellu u g魔ad g魔andu effett kru膵jali fuq kif iridu jiffunzjonaw u jmexxu l-business tag魔hom l-universitajiet Ewropej li jaqblu mal-Bologna Accord. Malta kienet pre偶enti mill-bidu nett f鈥檇an il-Pro膵ess, 21 sena ilu, meta l-pajji偶i fih kienu jg魔oddu ftit 魔afna: pre偶entement, il-grupp ta鈥� ministri li l-biera魔 iffirmaw il-komunikat ta鈥� din is-sena (mag魔ruf b魔ala r-Rome Ministerial Communique鈥�) huma 49. Nispera li 魔amsin sena o魔ra, il-Pro膵ess ta鈥� Bolonja jkun g魔adu qieg魔ed jinforma u jinfluwenza l-mod ta鈥� kif jg魔allmu, jirri膵erkaw u jorganizzaw ru魔hom l-universitajiet kollha fl-Ewropa u anke 鈥檌l hinn minnha. Fil-komunikat tal-EHEA ta鈥� din is-sena, 摹iet enfasizzatha l-importanza tal-academic freedom, il-liberta li l-universitajiet g魔andu jkollhom biex jiffunzjonaw b鈥檓od san u ming魔ajr xkiel 魔alli jaqdu l-missjoni tag魔hom lejn is-so膵jeta. Ming魔ajr il-libert脿 li wie魔ed ja魔seb, jitkellem u ja摹ixxi ming魔ajr xkiel jew bi偶a鈥�, ma jistax jiffjorixxi l-ispirtu xjentifiku, l-innovazzjoni u l-istess libertajiet so膵jali, pa膵i u stabilit脿 li nispera li se jibqg魔u mag魔na dejjem u mhux biss sa 魔amsin sena o魔ra. Din il-libert脿 akkademika to魔ro摹 ukoll mill-prin膵ipji universali tad-demokrazija allavolja mhux il-pajji偶i kollha li ffirmaw fuq il-komunikati tal-EHEA (ji摹u f鈥檙asi mill-inqas tlieta b魔alissa) qeg魔din jonoraw dan id-dritt tal-universitajiet f鈥檖ajji偶hom.
Naturalment l-universitajiet pubbli膵i b魔al tag魔na je偶istu g魔aliex il-pubbliku lest li j魔allas g魔alihom mit-taxxi tieg魔u: dan jimplika li l-kun膵ett ta鈥� 鈥渓iberta akkademika鈥� irid ikun ibbilan膵jat mid-dritt li g魔andha s-so膵jet脿 li tara u tapprova dak li l-universit脿 qed tg魔allem u tirri膵erka: anke fil-Komunikat tal-EHEA ta鈥� Ruma 摹ie rrikonoxxut illi 鈥渓-liberta鈥� akkademika mhix valur assolut鈥� u l-mod ta鈥� kif ti摹i espressa din il-liberta jkun jiddependi mill-valuri u l-b偶onnijiet so膵jali tar-re摹jun fejn tkun te偶isti l-universit脿. Hekk kif l-akkademi膵i g魔andhom libert脿 wiesg魔a, anzi r-responsabbilt脿, jidde膵iedu x鈥檊魔andu ji摹u mg魔allem, hekk ukoll is-so膵jet脿 g魔andha dritt tara li l-a膵膵ess g魔al dak it-tag魔lim ikun liberu u ekwu u li ma jkunx hemm ostakli 偶ejda u artifi膵jali li j膵a魔魔du lil xi sezzjoni jew o魔ra minnu. L-istess, l-akkademi膵i g魔andhom il-libert脿 jidde膵iedu x鈥檊魔andu ji摹u rri膵erkat imma daqstant ie魔or is-so膵jet脿 g魔andha d-dritt li tara li tkun informata b鈥檇ak li jkun qed isir u anke li tinfluwenza x鈥檛ip ta鈥� ri膵erka issir. Dan naturalment qieg魔ed ji摹ri di摹脿 kull meta r-ri膵erkaturi jfittxu ming魔and l-a摹enziji nazzjonali jew internazzjonali dawk il-fondi finanzjarji li ming魔ajrhom qajla tista鈥� issir ri膵erka.
Ir-rwol tal-istudenti fl-Universit脿 tag魔na in魔oss li g魔adu mhux qed jil魔aq il-milja tieg魔u g魔aliex mhemmx bi偶偶ejjed impenn mill-istudenti biex jipparte膵ipaw fil-governanza tag魔ha. In魔oss li l-vu膵i tal-istudent hi 魔afna drabi kwa偶i assenti mill-kumitati u l-bordijiet u din il-vu膵i trid tkun 魔afna iktar qawwija, persistenti u influwenti. Nispera li ma nistennewx 魔amsin sena o魔ra, biex l-istudent jsib il-konvinzjoni li jafferma s-sa魔魔a parte膵ipattiva li g魔andu bi dritt jkollu b魔ala l-istakeholder prin膵ipali fl-Universit脿. Nispera li l-istudenti jsibu l-kura摹摹 sabiex jimlew l-istudy-unit feedback 魔alli jg魔idulna jekk inkunux g魔allimna tajjeb jew le u dan g魔all-benefi膵膵ju tag魔hom, ta鈥� s魔abhom u tal-Universit脿 li nirrispettaw. Dan hu doveru偶 minn na魔a tag魔hom b魔al ma hu doveru偶 min-na魔a tag魔na li nag魔mlu xog魔olna sew.